|કહેવત |અર્થ|વિલક્ષણતાઓ |પ્રયોજન |ઉદાહરણ|
# જયશ્રી ચૌધરી
@ STP College Ankleshwar
|કહેવત |
અર્થ
⚫કહેવત એટલે શું ?
➡️કહેલી વાત
➡️ કથન
➡️ લોકોક્તિ
➡️થોડામાં ઘણું કહેવાની રીત
⚫કહેવતની વ્યાખ્યા
"પરંપરાથી લોકોમાં કહેવાતું આવેલું બોધરૂપ, દ્રષ્ટાંતરૂપ વાક્ય. વિદ્વાનો, ડાહ્યા માણસો, અનુભવી માણસો જે વચન કહી ગયા છે તે કહેવત."
- કવિ નર્મદ
આમ, કહી શકાય કે,
(૧)રોજબરોજના વ્યવહારમાં દ્રષ્ટાંતરૂપે પ્રચલિત બની ચૂકેલી, અનુભવના પરિપાક રૂપે પરંપરાથી ઉતરી આવેલી, સદબોધ આપતી અને ડહાપણ પ્રેરતી સૂત્રાત્મક ઉક્તિઓ એટલે કહેવત.
(૨) પ્રજા દ્વારા ઘડાયેલી, પ્રજા દ્વારા ઘૂંટાયેલી અને ભાષાબદ્ધ થયેલી ડહાપણ ભરેલી સચોટ અનુભવવાણી કહેવત.
⚫ કહેવતની મુખ્ય વિલક્ષણતાઓ
૧. કહેવત દૃષ્ટાંતરૂપ કે સૂત્રાત્મક ઉક્તિઓ હોય છે.
૨. કહેવતો લોકમુખે પ્રચલિત થઈને પરંપરાથી ઉતરી આવેલી હોય છે. ૩.કહેવતો વારસાગત રીતે લોક સમુદાયમાં ચલણી બનેલી હોય છે. ૪.કહેવતોમાં ઓછામાં ઓછા શબ્દોમાં વધારે કહેવાની કળા સમાયેલી હોય છે. આમ લાઘવતા એનું બાહ્ય સૌંદર્ય છે.
૫. અર્થઘનતા એ કહેવતનો આંતરિક સૌંદર્ય છે.
૬. સદબોધ, ડહાપણ અને શિખામણ આ ત્રણ કહેવતના સનાતન અંગો છે.
૭. કેટલીક વાર પ્રાસબદ્ધ કે ચમત્કૃતિ પૂર્ણ સચોટ રજૂઆત કહેવતમાં થતી હોય છે.
૮. કહેવતોમાં ડહાપણ, સૂઝ-સમજ લોકરૂચિ અને વ્યવહારિકતા પ્રગટ થતી હોય છે.
૯. પ્રજા દ્વારા ઘડાયેલી, પ્રજા દ્વારા ઘૂંટાયેલી અને ભાષાબદ્ધ થયેલી ડહાપણ ભરેલી સચોટ અનુભવવાણી કહેવત પ્રગટ કરે છે.
⚫કહેવતનું પ્રયોજન
➖કહેવતોના વ્યવહારિક ઉપયોગથી ભાષાનું સૌંદર્ય અને અર્થ અને બધું અસરકારકથી ઉપસાવી શકાય છે.
➖કોઈપણ વાતની અભિવ્યક્તિ કહેવત રૂપે રજૂ થાય છે ત્યારે તે સચોટ બને છે.
➖ ઓછામાં ઓછા શબ્દોમાં ઘણું બધું કહી દેવાની કે પ્રગટ કરી દેવાની ક્ષમતા કહેવતથી સાધી શકાય છે.
➖ કહેવતનું પ્રયોજન વાતને વધુ અસરકારક અને ચોટદાર રીતે રજૂ કરવાનું છે.
➖કહેવત માત્ર સૂત્ર નથી; પરંતુ લોકજીવનના અનુભવનો સાર છે. તેથી કહેવતની ભાષાશૈલી સાદી, સરળ અને સંક્ષિપ્ત છે. તેથી કહેવતો જલ્દીથી લોકજીભે રમતી થઈ જાય છે અને તે જનસમુદાયમાં જલ્દી પ્રચલિત બની જાય છે.
➖કહેવતો એટલે અનુભવનો સાર. સંક્ષિપ્ત, સૂત્રાત્મક ઉદાહરણ રૂપ ઉક્તિઓ.
➖ કહેવતો સંસારના ડહાપણ, સૂઝ- સમજનો નિચોડ છે. તે બહુ સુગમતાથી સચોટતાથી અને સરળતાથી નીતિ બોધ રજૂ કરે છે અને લોકજીભે ચલણી બની રહે છે.
➖ કહેવતોમાં માનવ સ્વભાવ, લોક વ્યવહાર, જ્યોતિષ, કાલ્પનિક કે પશુ પંખી કે સમાજ વિષયક વિભિન્ન વિષયવસ્તુનું આલેખનરૂપ હોય છે કહેવતો. એ આપણી સામાજિક પરંપરાનો લોક સંસ્કૃતિનો એક વારસાગત ખજાનો છે.
| ઉદાહરણ|
૧. અણી ચુક્યો સો વર્ષ જીવે - એકવાર ઉગરી જનારને ઝટ ઉપાધિ ન આવે.
૨. ઉતાવળે આંબા ન પાકે-ધીરજથી કામ સારું થાય.
૩. ઓળખાણ મોટી ખાણ છે- ઓળખાણ અનેક રીતે ઉપયોગી નીવડે.
૪. કુમળું ઝાડ વાડીએ તેમ વળે-નાનપણમાં જેટલી સારી ટેવો પાડવી હોય તેટલી પાડી શકાય.
૫. ખાડો ખોદે તે પડે-કરે તેવું પામે, બીજાનું અહિત કરવા જતાં અંતે પોતાને જ એમાં ફસાવવાનું થાય
૬. ખાતર ઉપર દિવેલ- અર્થહીન કામ કરવું, બિનજરૂરી ખર્ચ કરવો.
૭. ગરજ સરી એટલે વૈદ વેરી- કામ પતી જાય એટલે કોઈ સંબંધ ન રાખવો
૮. ઘરડાં ગાડાં વાળે-અનુભવીઓની સલાહ ખરે ટાણે કામ લાગે, અનુભવી વૃદ્ધો સમસ્યાઓ ઉકેલી આપે.
૯. ધાણીનો ઘાણીનો બળદ ઠેરનો ઠેર- સતત કાર્યરત છતાં કોઈ પ્રગતિ નહીં ૧૦.ચેતતા નર સદા સુખી-વિચારીને કોઈ પગલું ભરાય તો સારું
૧૧. ચોરનો ભાઈ ઘંટી ચોર-બંને સરખા
૧૨. જાગ્યા ત્યાંથી સવાર-દોષ સમજાય કે તરત છોડવો
૧૩. જેવી દૃષ્ટિ તેવી સૃષ્ટિ-જેવા પોતે તેવા બીજા
૧૪. ઝાઝાં હાથ રળિયામણા-વધારે માણસો હોય તો કામ જલ્દી ને સારું થાય
૧૫. ઝાઝી કીડીઓ સાપને તાણે-ઓછા બળવાળા પણ વધારે માણસો બળવાનને પણ હંફાવે.
૧૬. ડુંગરા દૂરથી રળિયામણા-દૂરથી બધું જ સુંદર દેખાય
૧૭. ડૂબતો માણસ તરણું પકડે-બચવું મુશ્કેલ હોય ત્યારે તુચ્છ વસ્તુ પણ સ્વીકારે
૧૮. તરણા ઓથે ડુંગર-નાની કે નબળી વસ્તુનો આશ્રય લઈને મોટી કે શક્તિશાળી બાબતને છુપાવવાનો અથવા સાચી હકીકતને ઓછી બતાવવાનો પ્રયત્ન કરવો.
૧૯. દયા ડાકણને ખાય :અયોગ્ય અથવા દુષ્ટ વ્યક્તિ પર કરેલી દયા અંતે પોતાને નુકસાન પહોંચાડે છે.
૨૦. દુઃખનું ઓસર દહાડા-શોક દૂર કરવાનો ઉત્તમ ઈલાજ ધીરજથી સમય પસાર કરવો તે છે
૨૧. દૂધનો દાઝેલો છાસ ફૂકીને પીએ-એકવાર કડવો અનુભવ થયા પછી ભય ન હોય ત્યાં પણ ભય દેખાય
૨૨. દોરડી બળે પણ વળ ન છોડે-ગમે તેવી મુશ્કેલીમાં પણ માણસનો અસલ સ્વભાવ ન જાય
૨૩.ધીરજના ફળ મીઠાં-ધીરજ રાખવાથી અનેક લાભ થાય છે
૨૪. પાણીમાં રહેવું ને મગર સાથે વેર-જેના હાથ નીચે રહેતા હોઈએ તેની સાથે વેર બાંધવું ઠીક નહીં
૨૫.બકરું કાઢતા ઊંટ પેસે-સહેજ સગવડ મેળવવા જતાં મોટી પીડા વહોરવી.
૨૬. બાંધી મુઠ્ઠી લાખની તે ઉઘાડી તે રાખની-અંદરની વાત બહાર ન આવે તો જ આબરૂ સચવાઈ રહે
૨૭. બાર ગાઉએ બોલી બદલાય-અમુક અંતરે ભાષામાં ફેરફાર જણાય
૨૮.બોલે તેના બોર વેચાય-કહ્યા વિના કોઈ કામ ન બને બીજાની મદદ જોઈએ જ
૨૯. ભલો ભલાઈ ના છોડે અને ભૂંડો ભૂંડાઈ ન છોડે
૩૦. ભાવતું હતું ને વૈદે કહ્યું-પોતાને ગમતું હોય ને હિતસ્વી એ જ સૂચવે
૩૧.ભેસના શીંગડા ભેંસને ભારે-અમુકને અમુક વસ્તુ કેટલી ભાર રૂપ થતી હશે એવા વિચાર કરવા નકામા
૩૨.મીઠા ઝાડના મૂળ ન ખોદાય-ભલાઈનો વધારે દુરુપયોગ ન કરાય
૩૩. મોટા એટલા ખોટા- નામ મોટા દર્શન ખોટા
૩૪. મોરના ઈંડા ચીતરવા ન પડે-સાચી વસ્તુને જાહેરાતની જરૂરત નથી હોતી, અમુક ખાસિયતો વારસાગત ઊતરી આવે.
૩૫. રજનું ગજ કરવું -નાની વાતને મોટું સ્વરૂપ આપવું
૩૬. રાજાને ગમી તે રાણી, છાણા વીણતી આણી-મોટા માણસને કોઈ પૂછનાર નહીં, એ જે ગમે તે કરી શકે
૩૭. રાત થોડી ને વેશ ઝાઝા-સમય ઓછો ને કામ વધારે
૩૮.લગ્નના ગીત લગ્ને જ ગવાય-યોગ્ય કાર્ય યોગ્ય જગ્યાએ જ કરાય.
૩૯. લાંબા જોડે ટૂંકો જાય મરે નહીં તો માંદો થાય- પોતાની કદ કે શક્તિથી વિશેષ શક્તિ ધરાવનારની તોલે ઉતરવાથી થોડું ઘણું નુકસાન જરૂર થાય
૪૦. વાડ વિના વેલો ન ચડે-ઉચ્ચ સ્થાન મેળવવા મોટાની ઓથ હોવી જોઈએ
૪૧. વાતનું વતેસર કરવું-નાની વાતની મોટું સ્વરૂપ આપવું
૪૨. વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ-નઠારું થવાનું હોય કે પડતી દશા આવવાની હોય ત્યારે માણસને અવળી બુદ્ધિ સૂઝે છે, વિનાશ થવાનો હોય ત્યારે બુદ્ધિ બગડે
૪૩. શેઠની જ શિખામણ ઝાંપા સુધી- ૪૪.શેરને માથે સવા શેર-બળવાનને માથે કોઈ મહાબળવાન જન્મે.
૪૫. સંગ તેવો રંગ- સંગત હોય તેની અસર થયા વગર નહીં રહે
૪૬.સત્તા આગળ શાણપણ નકામું-તાકાતવર લોકો સામે બોલવાથી બોલનારને જ નુકસાન થાય છે, સત્તાધીશો પાસે ડહાપણ ભરી વાતોનો કોઈ અર્થ નહીં
૪૭.સાપ ગયા ને લિસોટા રહ્યા-સારી વસ્તુ ગઈ ને નકામી કાયમ થઈ.
૪૮.સોના કરતાં ઘડામણ મોંઘી-મૂળ વસ્તુની કિંમત કરતા મહેનતાણું વધારે
૪૯.હીરાની પરખ ઝવેરી જ જાણે-સાચી પરખ એનો નિષ્ણાત કે જાણકાર જ કરી જાણે. જેમ કે સાચો ફક્ત જ પ્રભુને પારખી શકે.
૫૦. હૈયું બાળવા કરતાં હાથ બાળવા સારા-કોઈ પાસે કામની આશા રાખવી તેના કરતાં જાતે કરી લેવું વધુ સારું
સંદર્ભ
(૧) સં. ઉપેન્દ્ર ર.ભટ્ટ, રતિલાલ સાં .નાયક, ''નાનો કોશ''-ભાગ ૧-૨, અનડા બુક ડીપો, અમદાવાદ
(૨) 'કૌટિલ્ય', "મોર્ડન એસએસસી ગુજરાતી વ્યાકરણ" ધોરણ 10, સી જમનાદાસ એન્ડ કૂ, અમદાવાદ
(૩) પ્રિ. ભોગીભાઈ શાહ, હર્ષદભાઈ બી. શાહ, "ગુજરાતી વ્યાકરણ વૈભવ" વિભાગ એક, વિભાગ બે અતુલ પ્રકાશન ગાંધી રોડ, અમદાવાદઅણી ચૂક્યો સો વર્ષ જીવે : એક વખત નિષ્ફળતા કે આફતમાંથી ઉગરી જનાર વ્યક્તિ આગળ મોટી સફળતાની પરંપરાનો લાભ પામે છે.
૨.ઉતાવળે આંબા ના પાકે : ધીરજથી કામ સારું થાય
૩. ઓળખાણ મોટી ખાણ છે-ઓળખાણ સાચવી રાખી હોય તો ધાર્યા કામ મુશ્કેલ કામ પાર પડે
૪. કુમળું ઝાડ વાળીએ તેમ વળે-નાનપણમાં જેટલી સારી ટેવો પાડવી હોય તેટલી પાડી શકાય
૫.ખાડો ખોદે તે પડે -કરે તેવું પામે
૬.ખાતર ઉપર દિવેલ -ખર્ચ ઉપર વધુ ખર્ચ
૭.ગરજ સરી એટલે વૈધ વેરી-સ્વાર્થ પૂરો થતાં સંબંધ છૂટે
૮.ઘરડાં ગાડાં વાળે-અનુભવીઓની સલાહ ખરી ટાણે ખપ લાગે
૯.ઘાણીનો બળદ ઠેરનો ઠેર-ગોળ ગોળ ભરી તે પ્રગતિ કર્યા વિના હોય ત્યાં જ રહે.
૧૦.ચેતતા નર સદા સુખી-પહેલેથી બિચારીને પગલું ભરવું સારું
૧૧.ચોરનો ભાઈ ઘંટી ચોર-બંને સરખા
૧૨.જાગ્યા ત્યાંથી સવાર -દોષ સમજાય કે તરત છોડવો
૧૩.જેવી દ્રષ્ટિ તેવી સૃષ્ટિ-જેવા પોતે તેવા બીજા
૧૪.ઝાઝા હાથ રળિયામણા-વધારે માણસો હોય તો કામ જલ્દી ને સારું થાય
૧૫.ઝાઝી કીડીઓ સાપને તાણે-ઓછા બળવાળા પણ વધારે માણસો બળવાનને પણ હંફાવે
૧૬.ડુંગરા દૂરથી રળિયામણા-દૂરથી બધું જ સુંદર દેખાય/દુરથી બધુ જ સરખું દેખાય,પૂરો પરિચય ના થાય ત્યાં
૧૭.ડૂબતો માણસ તરણું પકડે-બચવું મુશ્કેલ હોય ત્યારે તુચ્છ વસ્તુ પણ સ્વીકારે
૧૮.તરણા ઓથે ડુંગર-સુલકના ની વસ્તુ પાછળ મોટી ઘટના કે બાબત છુપાયેલી હોય
૧૯.દયા ડાકણને ખાય-
૨૦.દુઃખનું ઓસડ દહાડા-શોક દૂર કરવાનો ઉત્તમ ઈલાજ ધીરજથી સમય પસાર કરવો તે છે
૨૧.દૂધનો દાઝેલો છાશ ફૂંકીને પીએ-એકવાર કડવો અનુભવ થયા પછી ભય ન હોય ત્યાં પણ ભય દેખાય ૨૨.દોરડી બળે પણ વળ છોડે-ગમે તેવી મુશ્કેલીમાં પણ માણસનો અસલ સ્વભાવ ન જાય / પાયમાલ થઇ જાય તોય અકડાઈ ના છોડે
૨૩.ધીરજના ફળ મીઠાં -ધીરજ રાખવાથી અનેક લાભ થાય છે
૨૪.પાણીમાં રહેવું ને મગર સાથે વેર-જેના હાથ નીચે રહેતા હોઈએ તેની સાથે વેર બાંધવું ઠીક નહીં
૨૫.બકરું કાઢતા ઊંટ પેસે -નાની મુશ્કેલી જેમ તેમ દૂર કરીએ ત્યાં મોટી મુશ્કેલી કે દુઃખ આવીને ઊભું રહે
૨૬.બાંધી મુઠ્ઠી લાખની ને ઉઘાડી તે રાખની
૨૭. બાર ગાઉએ બોલી બદલાય-અમુક અંતરે ભાષામાં ફેરફાર જણાય ૨૮. બોલે તેના બોર વેચાય-કયા વિના કોઈ કામ ન બને બીજાની મદદ જોઈએ જ
૨૯.ભલો ભલાઈ ના છોડે અને ભૂંડો ભૂંડાઈ ન છોડે-સારો માણસ સારો કદી છોડતો નથી ખરાબ માણસ એની ખરાબ આદતો છોડી શકતો નથી
૩૦.ભાવતું હતું ને વૈદે કહ્યું- પોતાને ગમતું હોય ને હિતેચ્છુ એ જ સૂચન કરે
૩૧.ભેંશના શીંગડા ભેંસને ભારે-અણસમજુને ઉપદેશ આપવો નકામો છે
૩૨.મીઠા ઝાડનાં મૂળ ન ખોદાય-મદદગાર કે સારી વ્યક્તિની ભલમાન સાઈનો દુરુપયોગ ન કરાય
૩૩.મોટા એટલા ખોટા-
૩૪.મોરના ઈંડા ચીતરવાં ન પડે-સદગુણ સદવર્તન વારસામાં જ ઊતરી આવે /સાચી વસ્તુને જાહેરાતની જરૂરત નથી
૩૫.રજનું ગજ કરવું -નાની વાતને મોટું સ્વરૂપ આપવું
૩૬.રાજાને ગમી રાણી, છાણા વીણતી આણી-મોટા વ્યક્તિ જે ધારે તે કરી શકે
૩૭.રાત થોડીને વેશ ઝાઝા-સમય ઓછો અને કામ વધારે
૩૮.લગ્નના ગીત લગ્ને ગવાય -
૩૯.લાંબા જોડે ટૂંકો જાય મરે નહીં તો માંદો થાય -
૪૦.વાડ વિના વેલો ન ચડે-ઊંચું સ્થાન મેળવવા મોટાની ઓથ હોવી જોઈએ
૪૧.વાતનું વતેસર કરવું ૪૨.વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ-વિનાશ થવાનો હોય ત્યારે બુદ્ધિ બગડે
૪૩.શેઠની શિખામણ ઝાંપા સુધી ૪૪.શેરને માથે સવાશેર
૪૫.સંગ તેવો રંગ-સોબત તેવી અસર
૪૬.સત્તા આગળ શાણપણ નકામું- ૪૭.સાપ ગયાને લિસોટા રહ્યા-સારી વસ્તુ ગઈને નકામી કાયમ થઈ
૪૮.સોના કરતા ઘડાંમણ મોંઘી-મુખ્ય બાબત કરતાં ગૌણ બાબત માટે વધારે કિંમત કે મૂલ્યો સમય ચૂકવવો
૪૯.હીરાની પરખ ઝવેરી જ જાણે-ગુણની કદર ગુણવાન જ કરી શકે
૫૦.હૈયું બાળવા કરતાં હાથ બાળવા સારા-
કહેવત (Proverb) – ટૂંકા પ્રશ્નો-જવાબો અને વ્યાખ્યા
1. કહેવત એટલે શું?
જવાબ: કહેવત એ લોકજીવનના અનુભવો અને જ્ઞાન પરથી બનેલી એવી ટૂંકી અને તર્કસભર વાત છે, જે જીવનસત્ય અને બોધ આપે છે.
2. કહેવતની વ્યાખ્યા આપો.
જવાબ: કહેવત એ સામાન્ય જીવનમાં સતત પ્રચલિત એવી ટૂંકી, અસરકારક અને અર્થસભર ઉક્તિ છે, જે વિશિષ્ટ પરિસ્થિતિ માટે ઉદાહરણરૂપ હોય છે.
3. કહેવતના લક્ષણો જણાવો.
જવાબ:
1. ટૂંકી અને અસરકારક હોય છે.
2. જીવનસત્ય અને બોધ આપતી હોય છે.
3. લોકજીવનના અનુભવો પરથી ઊભી થયેલી હોય છે.
4. સંસ્કૃતિ અને પરંપરાનું પ્રતિબિંબ હોય છે.
5. સમયાનુકૂળ અને સચોટ અર્થ ધરાવતી હોય છે.
4. કહેવતની વિશેષતાઓ શું છે?
જવાબ:
ભાષાને સુગ્રંથિત અને સમૃદ્ધ બનાવે છે.
બોધપ્રદ અને સુગમ હોય છે.
રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગી હોય છે.
જુદા જુદા સંજોગો અને પરિસ્થિતિઓ માટે અનુકૂળ હોય છે.
સમયાંતરે વિવિધ સંસ્કૃતિઓથી પ્રેરિત થઈ નવી કહેવતો ઉદ્ભવે છે.
5. કહેવત અને મુહાવરામાં શું ફરક છે?
જવાબ:
| લક્ષણ | કહેવત | મુહાવરો |
|-----------|-----------|-------------|
| અર્થ | સંપૂર્ણ અર્થ વ્યક્ત કરે | અધૂરો અર્થ દર્શાવે |
| વાક્યરચના | સ્વતંત્ર વાક્ય તરીકે હોય | વાક્યના ભાગરૂપે આવે |
| ઉદાહરણ | "જેમ કરશો તેમ ભરશો." | "અંધારામાં તીર મારવો." |
6. કહેવતના પ્રકારો કયા કયા છે?
જવાબ:
1. નૈતિક બોધ આપતી કહેવતો – "સાચું બોલો, સાચું ચાળો.
2. અનુભવસিদ্ধ કહેવતો – "જેના ઘરમાં મીઠું નથી, તેને ખાવાનું સ્વાદ નથી."
3. હાસ્યપ્રદ કહેવતો – "ગમે તે કરો, પણ ચાની સોસોવો નહીં!"
4. પ્રેરણાત્મક કહેવતો – "મહેનતનું ફળ મીઠું હોય."
5. લોકજીવન આધારિત કહેવતો – "ઊંટ ને ઊંટની ચામડી નહીં બળે."
7. 5 લોકપ્રિય કહેવતો અને તેમનો અર્થ આપો.
.જાગ્યા ત્યાંથી સવાર -દોષ સમજાય કે તરત છોડવો
.જેવી દ્રષ્ટિ તેવી સૃષ્ટિ-જેવા પોતે તેવા બીજા
.ઝાઝા હાથ રળિયામણા-વધારે માણસો હોય તો કામ જલ્દી ને સારું થાય
.ઝાઝી કીડીઓ સાપને તાણે-ઓછા બળવાળા પણ વધારે માણસો બળવાનને પણ હંફાવે
.ડુંગરા દૂરથી રળિયામણા-દૂરથી બધું જ સુંદર દેખાય/દુરથી બધુ જ સરખું દેખાય,પૂરો પરિચય ના થાય ત્યાં
.ડૂબતો માણસ તરણું પકડે-બચવું મુશ્કેલ હોય ત્યારે તુચ્છ વસ્તુ પણ સ્વીકારે
8. કહેવત કઈ ભાષાનો મહત્વનો હિસ્સો છે?
જવાબ: કહેવત કોઈ પણ ભાષાની મુખ્ય રૂઢિપ્રયોગો અને સાહિત્યનો મહત્વનો ભાગ બને છે, જેનાથી ભાષાને વધુ અસરકારક અને સુશોભિત બનાવી શકાય.
9. કહેવતો જીવનમાં કેટલી મહત્વની છે?
જવાબ: કહેવતો દ્વારા આપણે જીવનના વિવિધ પાસાઓ, જીવનના ધોરણો, નૈતિકતા, તર્કશક્તિ અને અનુભવોની સમજ મેળવી શકીએ છીએ. તે જીવન માટે માર્ગદર્શકનું કામ કરે છે.
10. ગુજરાતી ભાષાની કેટલીક લોકપ્રિય કહેવતો કઈ કઈ છે?
જવાબ:
.રજનું ગજ કરવું -નાની વાતને મોટું સ્વરૂપ આપવું
.રાજાને ગમી રાણી, છાણા વીણતી આણી-મોટા વ્યક્તિ જે ધારે તે કરી શકે
.રાત થોડીને વેશ ઝાઝા-સમય ઓછો અને કામ વધારે
.લગ્નના ગીત લગ્ને ગવાય -
.લાંબા જોડે ટૂંકો જાય મરે નહીં તો માંદો થાય -
.વાડ વિના વેલો ન ચડે-ઊંચું સ્થાન મેળવવા મોટાની ઓથ હોવી જોઈએ
.વાતનું વતેસર કરવું ૪૨.વિનાશકાળે વિપરીત બુદ્ધિ-વિનાશ થવાનો હોય ત્યારે બુદ્ધિ બગડે
.શેઠની શિખામણ ઝાંપા સુધી ૪૪.શેરને માથે સવાશેર
.સંગ તેવો રંગ-સોબત તેવી અસર
.સત્તા આગળ શાણપણ નકામું-
.સાપ ગયાને લિસોટા રહ્યા-સારી વસ્તુ ગઈને નકામી કાયમ થઈ
.સોના કરતા ઘડાંમણ મોંઘી-મુખ્ય બાબત કરતાં ગૌણ બાબત માટે વધારે કિંમત કે મૂલ્યો સમય ચૂકવવો
.હીરાની પરખ ઝવેરી જ જાણે-ગુણની કદર ગુણવાન જ કરી શકે
.હૈયું બાળવા કરતાં હાથ બાળવા સારા-
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો